Bilim insanları evrenin ilk beş dakikasındaki helyum miktarını rekor hassasiyetle ölçtü.
Büyük Patlama’dan yaklaşık 13,8 milyar yıl sonra yapılan ölçüm, evrenin ilk dakikalarında gerçekleşen süreçlere ilişkin önemli ipuçları sunuyor. Araştırmacılar, ilkel helyum miktarını yüzde 0,5 belirsizlikle hesaplayarak önceki ölçümlerin hassasiyetini üç katına çıkardı.
Bilim insanları, evrenin Büyük Patlama’dan sonraki ilk beş dakikasında oluşan helyum miktarını şimdiye kadarki en yüksek hassasiyetlerden biriyle ölçtü. Minnesota Üniversitesinden araştırmacıların da yer aldığı uluslararası ekip, Büyük Binoküler Teleskop (Large Binocular Telescope, LBT) ile toplam 130 saatlik gözlem gerçekleştirdi. Beş bilimsel makalede ele alınan bulgular, The Astrophysical Journal dergisinde yayınlandı.
Araştırmacılar, evrenin ilk dönemlerinden kalan kimyasal izleri inceleyerek ilkel helyum bolluğunu yüzde 0,5 belirsizlikle belirledi. Bu sonuç, önceki ölçümlere kıyasla yaklaşık üç kat daha yüksek hassasiyet anlamına geliyor. Çalışma, Büyük Patlama sonrasındaki koşulların anlaşılmasına ve parçacık fiziğinin temel teorilerinin sınanmasına yardımcı olabilir.
Evrenin ilk dakikalarına nasıl bakılıyor? Büyük Patlama modeline göre evren, yaklaşık 13,8 milyar yıl önce son derece sıcak ve yoğun bir durumdan genişlemeye başladı. Evren genişleyip soğudukça protonlar ve nötronlar bir araya gelerek hidrojen, helyum ve döteryum gibi hafif elementlerin çekirdeklerini oluşturdu. Büyük Patlama nükleosentezi olarak adlandırılan bu süreç, evrenin ilk birkaç dakikasında gerçekleşti
gökada ölülmesi
Araştırmacılar 13,8 milyar yıl önceki evreni doğrudan gözlemlemiyor. Bunun yerine, ilk dönemlerde oluşan maddelerin izlerini koruyan uzak gökadaların ışığını inceliyor. Böylece günümüzde ölçülen değerlerden hareketle evrenin ilk dakikalarındaki koşullar hakkında çıkarım yapabiliyorlar.
Araştırmada neden 15 gökada incelendi?
Ekip, geleneksel yöntemlerle çok sayıda gökadanın ölçülmesi ve sonuçların geriye doğru hesaplanması yerine, kimyasal açıdan daha az değişime uğramış 15 uzak gökadaya odaklandı. Bu gökadaların ağır element miktarlarının düşük olması, ilk evrenin kimyasal bileşimine ilişkin izleri daha iyi koruduklarını gösteriyor.
