‘Fosil yakıtlar’ krizi: COP31’de uzlaşma sağlanamadı!

Antalya’da COP31 Zirvesi’nde, fosil yakıtlardan çıkıştaki anlaşmazlıklar nedeniyle nihai sonuç bildirgesinde uzlaşma sağlanamadı.
Türkiye’nin ev sahipliği ve başkanlığında, Avustralya’nın ise müzakereler başkanlığını yürüttüğü Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), 14’üncü gününde devam etti.
EXPO 2016 Antalya yerleşkesindeki Anadolu Salonu’nda gerçekleştirilen üçüncü kapanış genel kurulunda, ülkeler arasında uzlaşı sağlanması amacıyla hazırlanan örtü kararı taslakları görüşüldü.
“KİMSE İSTEDİĞİ HER ŞEYİ ALMADI”
Genel kurulun açılışında konuşan COP31 Başkanı Bakan Murat Kurum, son ana kadar uzlaşının imkanlarını aradıklarını ve metnin hazırlanmasında ülkelerin farklı önceliklerinin dikkate alındığını belirten Kurum, “Kimse istediği her şeyi almadı. Ancak herkes bu metinde kendini bulabilir. Uzlaşının manası da budur. İnşallah bu salondan çıkan karar, dünyaya çok taraflılığın hala sonuç üretebildiğini gösterecektir” dedi.
“BU METİNDE ANLAŞMA OLMADIĞINI GÖRÜYORUZ”
Örtü kararı taslaklarının görüşülmesi sırasında Avrupa Birliği ve bazı ülkeler, metinlerde fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik açık ifadelerin bulunmadığını ve emisyon azaltımına ilişkin düzenlemelerin beklentileri karşılamadığını savunarak itirazlarını dile getirdi. Ülkelerin açıklamalarının ardından Bakan Kurum, Başkanlığın hazırladığı metnin taraflara dayatılmadığını belirtti. Kurum, “Salonda bu metne karşı çıkan taraflar var, bu metinde anlaşma olmadığını görüyoruz” dedi. Taraflar arasında uzlaşı sağlanamadığını açıklayan Kurum, örtü kararlarının kabul edilmediğini bildirdi.
ÜLKELERDEN FOSİL YAKIT VE FİNANSMAN İTİRAZI
Genel kurulda Avrupa Birliği, Panama, Marshall Adaları, Norveç, Vanuatu ve Belize’nin de aralarında bulunduğu taraflar, örtü kararı taslaklarının kabulüne itiraz etti. Panama temsilcisi, iklim değişikliğiyle mücadelede bilimsel gerçeklerin dikkate alınması gerektiğini vurgulayarak, “Atmosfer müzakere etmez, bilim müzakere etmez ve gezegen daha fazla bekleyemez” dedi.
Vanuatu temsilcisi ise 1,5 derece hedefinin ülkesi için hayatta kalma meselesi olduğunu belirterek, fosil yakıtlardan uzaklaşılmasına ilişkin daha güçlü taahhütler talep etti. Belize temsilcisi de karar taslağının 1,5 derece hedefinden uzaklaşılmasına neden olacağını savunarak uzlaşıya katılmayacaklarını açıkladı.
FİJİ VE BHUTAN’DAN AYRI KARAR ÖNERİSİ
Örtü kararlarında uzlaşı sağlanamaması üzerine Fiji temsilcisi, okyanuslara ilişkin 10 paragrafın değiştirilmeden bağımsız bir karar olarak kabul edilmesini önerdi. Denize Kıyısı Olmayan Gelişmekte Olan Ülkeler Grubu adına konuşan Bhutan temsilcisi de Fiji’nin önerisini destekleyerek, dağlar ve iklim değişikliği konusunda ayrı bir karar alınmasını istedi.
BAZI ÜLKELER TASLAĞIN KABUL EDİLMESİNİ DESTEKLEDİ
Pakistan, Suriye, Venezuela ve Bhutan’ın da aralarında bulunduğu ülkeler ise taslaktaki eksikliklere rağmen örtü kararının kabul edilmesini desteklediklerini bildirdi. Venezuela temsilcisi, Türkiye’nin müzakere sürecindeki çalışmalarına teşekkür ederek, “Bu karar Antalya’nın adını taşıyacaktır ve bugün kabul edilmeyi hak etmektedir” dedi.
Mısır temsilcisi de iklim finansmanı ve ticaret konularının metinde yeterince karşılanmadığını ancak buna rağmen kararın kabulünü desteklemeye hazır olduklarını belirtti. Ülkelerin birbirini suçlamasının müzakere sürecine zarar vereceğini savunan temsilci, “Suçlama güven oluşturmaz. Görüş ayrılıklarını derinleştirir, müzakere ortamını zehirler ve bir sonraki uzlaşmayı daha da zorlaştırır” ifadelerini kullandı.
Kenya temsilcisi ise Afrika’nın özel ihtiyaçlarına metinde yeterince yer verilmediğini savunarak, uyum finansmanının üç katına çıkarılması hedefi için somut tutar ve başlangıç düzeyi belirlenmemesini eleştirdi. Japonya ve Nepal temsilcileri de uzlaşı sağlanamamasından duydukları üzüntüyü dile getirerek, taraflara ortak bir sonuç için çalışmayı sürdürme çağrısında bulundu.
COP’UN KARAR ALMA YÖNTEMLERİ DE TARTIŞILDI
Peru temsilcisi, Latin Amerika ve Karayipler Bağımsız Birliği (AILAC) adına yaptığı konuşmada müzakerelerin yürütülme biçimini eleştirdi. Nihai metinlerin sabaha karşı taraflarla paylaşıldığına dikkat çeken temsilci, karar alma yöntemlerinin gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi. Oylama kuralının değerlendirilmesine de açık olduklarını belirten temsilci, “Bunları uzlaşı ilkesine karşı olduğumuz için önermiyoruz. Uzlaşının yeniden sonuç üretebilmesi için öneriyoruz” dedi.
Brezilya temsilcisi ise örtü kararında COP30’da başlatılan uygulama girişimlerine ve orman restorasyonuna yeterince yer verilmediğini belirterek, karbon yakalama ve depolama teknolojilerine ilişkin ifadelerin daha dengeli ele alınması gerektiğini savundu. İran temsilcisi de iklim finansmanı ve teknoloji transferinde gelişmiş ülkelerin yükümlülüklerine dikkat çekerek, uyum çalışmalarına emisyon azaltımı kadar öncelik verilmesi gerektiğini söyledi.
Örtü kararları üzerinde uzlaşı sağlanamamasına rağmen genel kurulda diğer gündem maddelerine ilişkin çeşitli kararlar kabul edilirken, ülke temsilcilerinin açıklamaları devam ediyor.
ZİRVEDEN AYRILAN HEYETLER OLDU
DW Türkçe‘nin aktardığına göre, COP31’in uzaması olağan olsa da taraflar arasında derin görüş ayrılıklarının giderilememesi alışılmadık bir durum olarak değerlendiriliyor. Cumartesi günü çok sayıda bakan ve hatta bazı ülkelerin heyetlerinin konferanstan ayrıldığı dikkat çekmişti. İklim konferanslarında karar alınabilmesi için yeter sayı şartı bulunuyor. Buna göre yaklaşık 200 ülkenin en az üçte ikisinin temsil edilmesi gerekiyor.











